Strona główna / Blog

Bank żąda od frankowicza zwrotu kapitału. Kiedy roszczenie banku się przedawnia

Mateusz Pęczkowski, radca prawny

Gdy umowa kredytu frankowego upada, obie strony muszą zwrócić sobie to, co otrzymały. Kredytobiorca żąda zwrotu wpłaconych rat, bank żąda zwrotu wypłaconego kapitału. Jedno pytanie wraca w każdej sprawie: czy bank nie spóźnił się ze swoim roszczeniem? Odpowiedź zależy od tego, kiedy zaczął biec termin przedawnienia.

Stara linia: przedawnienie od „trwałej bezskuteczności”

Przez kilka lat sądy stosowały uchwałę siedmiu sędziów SN z 7 maja 2021 r. (III CZP 6/21). Wynikało z niej, że bank może żądać zwrotu kapitału dopiero od chwili, gdy umowa stała się trwale bezskuteczna. W praktyce często oznaczało to dopiero moment złożenia przez kredytobiorcę oświadczenia przed sądem, po pouczeniu o skutkach nieważności. Bank miał więc czas, a kredytobiorca nie.

TSUE: nierówne traktowanie stron jest niedopuszczalne

Wyrokiem z 14 grudnia 2023 r. w sprawie C-28/22 Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że prawo unijne sprzeciwia się wykładni, zgodnie z którą przedawnienie roszczeń banku biegnie dopiero od dnia, w którym umowa stała się trwale bezskuteczna, podczas gdy przedawnienie roszczeń konsumenta biegnie od chwili, w której dowiedział się on lub powinien był dowiedzieć się o nieuczciwym charakterze postanowienia. Trybunał zwrócił uwagę, że taka wykładnia zachęcałaby bank do przeciągania sprawy, bo upływ czasu działałby tylko na korzyść banku.

Masz podobną sprawę? Opisz ją w formularzu, odpowiem e-mailem, co dalej.

Sąd Najwyższy: liczy się dzień zakwestionowania umowy

Pełny skład Izby Cywilnej SN w uchwale z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) przyjął, że jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonych postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot wypłaconych kwot rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował wobec banku związanie postanowieniami umowy.

To ważna zmiana. Nie liczy się już wyłącznie oświadczenie złożone na sali sądowej. Znaczenie może mieć wcześniejsza reklamacja, wezwanie do zapłaty albo pismo, w którym kredytobiorca jasno powiedział bankowi, że nie uznaje umowy.

Ile czasu ma bank

Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się z upływem trzech lat, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 Kodeksu cywilnego). Bank jest przedsiębiorcą, więc do jego roszczenia o zwrot kapitału stosuje się co do zasady termin trzyletni.

Przykład: kredytobiorca wysłał do banku reklamację, w której zakwestionował klauzule kursowe i całą umowę, w marcu 2021 r. Trzyletni termin upłynąłby w marcu 2024 r., ale dzięki regule końca roku przesuwa się na 31 grudnia 2024 r. Jeżeli bank do tego dnia nie wniósł pozwu ani nie podniósł zarzutu potrącenia, kredytobiorca może powołać się na przedawnienie.

Na co uważać

Wiele zależy od treści pierwszego pisma do banku. Ogólnikowa reklamacja dotycząca wysokości raty nie musi być oceniona jako zakwestionowanie umowy. Pismo, w którym kredytobiorca wprost powołuje się na nieważność umowy albo niedozwolony charakter postanowień, ma znacznie większą wagę. Warto więc zachować kopie całej korespondencji z bankiem razem z potwierdzeniami nadania.

Pamiętaj też, że przedawnienie nie działa automatycznie na korzyść kredytobiorcy, gdy bank zdążył złożyć oświadczenie o potrąceniu albo pozew. Każdą sprawę trzeba policzyć na konkretnych datach. O tym, jak dziś wygląda całe rozliczenie po unieważnieniu umowy, pisałem we wpisie o wyroku TSUE C-510/25.

Od 7 sierpnia 2026 r. bank może dochodzić zwrotu kapitału w tej samej sprawie, w drodze powództwa wzajemnego. Piszę o tym w tekście o ustawie frankowej.

Podstawa prawna: art. 117 i art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2026 r. poz. 795); art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Stan prawny na 14 listopada 2026 r.

Autor: Mateusz Pęczkowski, radca prawny wpisany na listę OIRP w Warszawie (WA-13237), kancelaria w Szydłowcu. Stan prawny na dzień 17.11.2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady w konkretnej sprawie.

Masz nakaz zapłaty, pozew albo pismo od komornika?

Opisz krótko sprawę. Odpowiem e-mailem w ciągu jednego dnia roboczego, co można zrobić i ile to kosztuje. Zdjęcia dokumentów prześlesz w odpowiedzi na moją wiadomość albo na kancelaria@mpeczkowski.pl.

Skany dokumentów prześlesz e-mailem na kancelaria@mpeczkowski.pl albo po pierwszym kontakcie. Nie wpisuj tu numeru PESEL ani danych o zdrowiu.

Autor: Mateusz Pęczkowski, radca prawny (OIRP Warszawa, WA-13237). Od 2017 r. pomaga kredytobiorcom i osobom zadłużonym. Więcej o kancelarii

Przeczytaj także

Napisz